Joseph Haydn Kimdir? Hayatı ve Eserleri Nelerdir?

Avusturyalı besteci. 1 Nisan 1732’de Rohrau’da doğdu. Babası Matthias Haydn (1699-1763) bir araba yapımcısının oğluydu ve aynı işi sürdürüyordu. Annesi Maria Koller (1707-1754) Kont Harrach’ın aşçısıydı. 12 çocukları oldu.

Franz ikinci, Michael altıncı çocukları olarak dünyaya geldiler. 6 yaşına geldiğinde, Hainburg’da öğretmenlik yapan yakın akrabası J. M. Franck’tan keman ve klavsen dersleri almaya başladı.

Aynı zamanda solfej, besteleme ve armoni bilgileri de edinmiştir. 7 yaşındayken kendisini dinleyen St. Etienne katedralinin koro yöneticisi G. Reutter’in yardımıyla, Viyana’da St. Stephen kilisesinin korosuna alındı. Başlardaki parlak soprano çocuk sesi giderek bozulunca 1748’de korodan ayrılmak zorunda kaldı.

Müzik dersleri vererek geçimini sağlamaya çalışıyor, yakından dinlemek olanağını bulduğu C. P. E. Bach’ın etkisinde besteler yapıyordu. Bahşiş karşılığı sokaklarda şarkı söylediği, bir-iki saatliğine müzik bilgisinden yararlanabilmek için ünlü İtalyan besteci Porpora’ya uşaklık ettiği günler oldu.

1751’de ilk missa’sını yazdı. 1752’de bir sipariş üzerine Der krumme Teufel adlı komik-operet’in müziklerini besteledi. 1755’te K. J. von Fürnberg’in hizmetine girdi. Bu sanatsever zenginin orkestrası için ilk senfonisini ve ilk yaylı çalgılar dörtlülerini (12 parça) yazdı.

1759’da Kont Morzin’in Pilsen (Bohemya) yakınlarındaki sarayına müzik yöneticisi olarrak yerleşti. Kont’un düzenli orkestrası için birçok çalgı müziği ve 6 senfoni besteledi. 1761’de, Esterhazy prenslerinin hizmetine girdi. 30 yıl, bu köklü ve varlıklı ailenin görkemli saraylarında yaşadı.

Bu uzun hizmet döneminde bestelediği yapıtlarla ünü Avusturya dışına yayılan Haydn, Kont Esterhazy 1791’de ölünce, bir anlamda bağımsızlığına kavuşmuş oldu. 1791’de, 1792-1794 yılları arasında ve 1795’te 3 kez Londra’ya gitti. Büyük ilgi ve saygıyla karşılandı.

Aralarında 24 yaş fark olmasına karşın en yakın arkadaşı Mozart’tı. Londra’ya ilk gidişinde Mozart’ın ölümüne çok üzülmüştü. Beethoven’e bir ara armoni dersleri vermiş, fakat, hırçın yaradılışlı Beethoven’in bir şey öğrenemeyeceğini söyleyerek, uğradığı zorluğu anlatmaya çalışmıştı.

Fransız ordusunun Viyana’yı bombardımanı sırasında geçirdiği şok sonucu 31 Mayıs 1809’da öldü. Haydn, Viyana Dönemi’nin başlangıcı olarak anılır. Senfoni ve yaylı dörtlü Haydn’ın elinde gerçek yapısını kazandı. İncelik, duruluk, açıklık ve denge, müziğinin önde gelen nitelikleridir. Armoni, anlatım ve orkestra. Bu üç öğe Haydn’ın müziğiyle yüceldiler.

Başlıca yapıtları: Sahne için: 1 Alman opereti; 17 İtalyan operası; çeşitli müzikler.

Kilise müzikleri: solist, koro ve orkestra için 14 missa; 2 büyük Te Deum ve 1 Stabat Mater (solist, koro ve orkestra için), ofertuvar’lar, kantik’ler vs.

Oratoryolar: İl rittorno di Tobia (1775), Die Schöpfung (Yaratılış, 1798), Die Jahreszeiten (Mevsimler. 1801).

Ses için diğer yapıtları: Tek ses için İtalyan havaları, kantatlar; koro için kantatlar; 47 Alman liedi; 14 İngiliz havası; 2, 3, 4 ses için parçalar; 50’ye yakını kanon (2 ve 8 ses için); İngiliz folklorundan uyarlamayla 450 şarkı.

Senfonik müzikleri: En güzelleri, son 12’si Londra Senfonileri olmak üzere 104 senfoni; 16 uvertür; 35 Alman dansı; 15’i piyano, 8’i keman, 5’i viyolonsel, kontrabas. 2’si korno, trompet, 2’si obua, 5’i arp için konçertolar.

Oda müzikleri: Bariton, viyola ve çello için 125 divertimento; 84 yaylı çalgılar dörtlüsü; 31 piyanolu üçlü; 60 piyano sonatı.

Yorumu Gönder