Porsuk Nedir? Ne Yer? Özellikleri Nelerdir?

Etçiller takımının sansargiller familyasından kimi türlere verilen genel bir ad. 6 cinste toplanmışlardır. Kuzey Amerika’da, Avrasya’da ve Borneo’ya kadar İndonezya’da yayılmışlardır, Güney Afrika’da yaşayan (ratel) yedinci bir cins olarak bilinir.

Porsuklar toprağı kazma alışkanlıklarıyla tanınırlar. Güçlü hayvanlardır. Kaslı bacakları, kalın postları yüzünden, olduğundan daha kısa görünürler. Kuyrukları öbür sansargillerinkine oranla daha kısa olup uzunluğu 2-20 cm. arasındadır. Bütün porsuklarda anus koku bezleri vardır; doğu Asya’da yaşayan Mydaus ile Suillotaxus cinslerinde bu bezler çok etkilidir.

Porsuklarda irilik ve renk bakımından önemli farklar görülür. MelesTaxidea ve Melogale cinslerinin yüzlerinde maskeyi andıran siyah beyaz lekeler vardır. Porsuklar koruluk ya da çalılık gibi, bitki örtüsüyle gizlenmiş yerlerde kazdıkları çukurlar, tüneller içinde yaşarlar.

Yuva yapmak için seçtikleri yerler özellikle kumlu, kireçli ya da killi topraklardır. Sürü halinde yaşayan Avrupa porsukları (Meles)nın toprak altındaki bu tünelleri, kuşaktan kuşağa kalmış yerler olduğundan bazen 30 m. uzunluğa varırlar. Tünel içinde yer yer oda biçiminde küçük bölmeler açılmıştır. Hayvanların yuvalarını oluşturan bu bölmeler yapraklar ve otlarla döşelidir.

Porsuk yuvaları bazen 10 kadar çıkış deliği ile toprağın üzerine açılırlar; ama genellikle bunlardan yalnız 2-3 tanesi kullanılır. Birkaç katlı olabilen tünellerin en üsttekileri dışa açılan küçük deliklerle havalandırılır.

Yuvalarını döşemek için topladıkları kuru yapraklan ve otları iterek ya da ön ayaklarına sıkıştırıp geri geri taşıyarak deliklerine yerleştirirler. Bunları havalandırmak için her gece toprağın üzerine çıkarıp yayarlar, sonra da sabah olmadan toplayıp eski yerlerine taşırlar. Ayrıca pisliklerini bıraktıkları çukurları da vardır.

Porsuklar beslenme biçimleri bakımından hepçildirler. Besinleri çevrenin ve iklimin değişen koşullarına bağlı olarak çeşitlilik gösterir. Küçük sıçanlar, kirpiler, köstebekler, salyangozlar, böcekler, özellikle solucanlar en sevdikleri besinlerdir. Buldukları zaman mısır, buğday gibi tahılları, her cins meyveleri, hatta yosunları bile yerler.

Porsuk ürkek bir hayvandır. Karanlık bastırınca yuvasından çıkmadan önce uzun süre havayı koklayarak herhangi bir tehlikenin olup olmadığını anlamaya çalışır. Böyle anlarda ürkütülecek olursa yuvasına çekilir ve ancak birkaç saat sonra yeniden çıkmayı dener.

Çevrenin tehlikesiz olduğuna inanınca bütün porsuklar teker teker yuvadan çıkarlar. Ürkekliklerini bırakıp uzun süre kaşınırlar, tüylerini temizlerler. Bu arada yavrular bir-birleri üzerinden atlayarak oynarlar. Bazen erginler de yavrulara katılıp onlarla oynarlar. Aşınmış izleri ve kokulu işaretlerle belirlenmiş çeşitli yolları izleyerek besin ararlar. Bu izler hem bölgenin sınırını belirtmeye, hem de karanlıkta yuvalarına yönelmelerine yarayan işaretlerdir.

Avrupa porsuğu Avrasya’da, Çin’in güneyine kadar yaygındır. Erkekleri dişilerden daha iri olur. Uzunlukları 67-100 cm., ağırlıkları ise 10-25 kg. kadardır. Sonbaharda vücutlarında yağ biriktirdikleri için ağırlıkları artar. Dağılımlarının soğuk iklimlere rastlayan kesimlerinde yaşayan Avrupa porsukları kış uykusuna yatarlar.

Çiftleşmeler genellikle ilkbahar veya yaz sonlarında başlar. Döllenme, çiftleşme anında değil, ancak 2-10 aylık bir süre sonra gerçekleşir. Bu durumlarda, embriyon gelişimini tamamlamadan önce bir süre hareketsiz kalır ve çok sonra dölyatağına girer. Yavrular şubat ya da mart ayında doğarlar. Sayıları 2-4 arasında değişir. Birkaç hafta yuvada kalırlar ve ancak 2 ay sonra toprağın üstüne çıkıp anneleriyle birlikte dolaşmaya başlar.

Amerika porsuğu (Taxidea taxus) ABD’den Meksika’nın güneyine kadar olan bölgede yaşar. Kuru kesimler en yaygın olduğu yerlerdir. Avrupa porsuğundan daha şişman yapılıdır. Yüzündeki siyah, beyaz şeritler daha dar olduğundan daha az belirgindir. Uzunluğu 52-87 cm., ağırlığı 3,5-10 kg. olup, Avrupa porsuğundan küçüktür. Yılın çoğunu tek başına yaşayarak geçirir ve eskiden kalma yuvalarını kullanmaz. Çiftleşme yaz sonlarında yer alırsa da döllenme gecikebilir ve yavrular ertesi yılın nisan ayında doğarlar. Doğduktan hafta sonra sütten kesilen yavrular kış başlarında yuvadan çıkıp yaşamaya başlarlar.

Domuz porsuk  (Arctonyx collaris) adlı tür Hindistan’dan Sumatra ve Çin’e kadar uzanan kesimde yaşar. İri olanlarının uzunluğu 80 cm., ağırlığı ise 11 kg. kadardır. En belirgin özelliği uzun ve oynak burnudur; bunu böcek yuvalarını bulmada kullanır.

Malaya kokulu porsuğu  (Mydaus javanensis) ve Palawa kokulu porsuğu  (Suillotaxus marchei), porsukların en az rastlanan türleridir. Malaya türü Sumatra, Cava ve Borneo’da yaşar; bütün vücudu koyu kahverengi ya da siyahtır.

Borneo porsuğu  (Melogale orientalis) veya gelincik porsuk, Nepal’den Borneo’ya kadar yaygın bir türdür. Porsukların en küçük yapılısı olan bu türün uzunluğu 48-63 cm. kadardır; bunun üçte birini de sert kıllarla kaplı kuyrukları oluşturur. Diğer porsukların aksine ağaçlara tırmanabilme yeteneği vardır. Hepçil oluşu ve toprakta tünel kazması ise öbür porsuklarda da görülen ortak özelliklerdir.



Kommentare

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.